سرفه خشک یک بیماری مستقل نیست؛ یک علامت است. یعنی بدن شما دارد به یک عامل تحریک کننده یا عفونت تنفسی واکنش نشان می دهد. در موج های اخیر، پزشکان بیش از همه به عفونت های ویروسی مثل آنفولانزا، کووید-۱۹، سرماخوردگی های ویروسی و در بعضی موارد عفونت های باکتریایی مثل مایکوپلاسما پنومونیه توجه می کنند. همین علت ها باعث می شوند خیلی از افراد با سرفه ای روبه رو شوند که خلط زیادی ندارد و بیشتر به شکل خشک، آزاردهنده و مداوم خودش را نشان می دهد.طبق گزارش های رسمی منتشر شده در ایران، در موج پاییز و زمستان، آنفلوآنزا از مهم ترین علت های سرفه های خشک و واگیر بوده است. در یک گزارش خبری به نقل از وزارت بهداشت، افزایش موارد بستری ناشی از آنفلوآنزا در یک استان از ۲۱ نفر به ۸۹ نفر رسیده بود. این عدد نشان می دهد وقتی یک عفونت تنفسی در جامعه فعال می شود، سرفه های خشک می تواند خیلی سریع در بین افراد مختلف دیده شود.
آیا سرفه خشک واگیردار است؟
خودِ سرفه های خشک واگیردار نیست، اما علتی که آن را ایجاد کرده ممکن است واگیردار باشد. اگر سرفه های خشک شما از یک عفونت تنفسی مثل آنفلوآنزا، کووید، سرماخوردگی، سیاه سرفه یا مایکوپلاسما باشد، بله، واگیردار است. این عفونت ها معمولاً از راه قطرات تنفسی هنگام سرفه، عطسه، حرف زدن یا تماس نزدیک منتقل می شوند.اما اگر سرفه های خشک به علت آلرژی، آسم، رفلاکس معده، آلودگی هوا، دود، یا عوارض بعضی داروها ایجاد شده باشد، واگیردار نیست. پس برای پاسخ دقیق، باید علت را پیدا کرد، نه فقط خودِ سرفه را دید.
چه زمانی بیشتر نگران واگیری باشیم؟
اگر سرفه های خشک همراه با تب، بدن درد، گلودرد، آبریزش بینی، خستگی شدید یا تماس با فرد بیمار باشد، احتمال عفونت بیشتر می شود. در این حالت، فرد می تواند بیماری را به دیگران منتقل کند. بر اساس داده های CDC، بیماری های تنفسی واگیر شایع شامل آنفلوآنزا، کووید-۱۹، RSV، رینوویروس ها و برخی عفونت های باکتریایی هستند.
مهم ترین علت های سرفه خشک شایع
1) آنفلوآنزا
آنفلوآنزا یکی از علت های اصلی سرفه های خشک واگیر است. شروع آن معمولاً ناگهانی است و ممکن است با تب، بدنی درد، بی حالی و سرفه های خشک همراه باشد. متخصصان داخلی در گزارش های جدید تأکید کرده اند که آنتی بیوتیک درمان آنفلوآنزا نیست و فقط در صورت تجویز پزشک، داروی ضدویروس مثل اوسلتامیویر در ۴۸ ساعت اول بیشترین اثر را دارد.
2) مایکوپلاسما پنومونیه
مایکوپلاسما یک باکتری است، نه ویروس. این عامل می تواند باعث عفونت مجاری تنفسی و گاهی ذات الریه شود. CDC توضیح می دهد که این عفونت از طریق سرفه و عطسه منتقل می شود و دوره کمون آن معمولاً ۱ تا ۴ هفته است. سرفه در این بیماری ممکن است ابتدا خشک باشد و بعد به تدریج بدتر شود.
نکته مهم این است که بتالاکتام ها مثل پنی سیلین روی مایکوپلاسما اثر ندارند، چون این باکتری دیواره سلولی ندارد. درمان، بسته به نظر پزشک، ممکن است با ماکرولیدها یا داروهای دیگر انجام شود.
3) آلرژی و آسم
در آلرژی، بدن به گردوغبار، گرده گیاهان، موی حیوانات یا آلودگی هوا واکنش می دهد. در آسم هم راه های هوایی حساس می شوند و سرفه های خشک ایجاد می شود. این نوع سرفه واگیردار نیست. معمولاً همراه با خس خس سینه، خارش چشم یا بینی و بدتر شدن در شب یا بعد از تماس با محرک ها دیده می شود.
4) رفلاکس معده
وقتی اسید معده بالا می آید، گلو و راه های تنفسی را تحریک می کند و سرفه های خشک می سازد. این حالت هم واگیردار نیست. بعضی افراد شب ها یا بعد از غذا سرفه بیشتری دارند.
5) آلودگی هوا و دود
هوای آلوده، دود سیگار و بخارات شیمیایی می توانند مخاط گلو را تحریک کنند و سرفه های خشک ایجاد کنند. در این حالت، حذف عامل محرک مهم تر از مصرف خودسرانه دارو است.
درمان سرفه خشک چگونه است؟
درمان به علت بستگی دارد
برای سرفه های خشک، درمان یک نسخه ثابت ندارد. پزشک باید اول علت را مشخص کند. اگر علت ویروسی باشد، درمان معمولاً علامتی است؛ یعنی هدف کم کردن سرفه، کاهش تب، جبران آب بدن و استراحت است. اگر علت باکتریایی باشد، درمان دارویی خاص لازم می شود. اگر علت آلرژی یا آسم باشد، داروهای متفاوتی استفاده می شود.
کارهای مؤثر در خانه
- مایعات گرم و کافی مصرف کنید.
- استراحت کنید.
- هوای اتاق را مرطوب نگه دارید.
- از دود، عطر تند و آلودگی دور بمانید.
- اگر تب دارید، داروی تب بُر را طبق نظر پزشک مصرف کنید.
- اگر گلو تحریک شده است، نوشیدنی های گرم می توانند کمک کنند.
چه داروهایی را نباید خودسرانه مصرف کرد؟
آنتی بیوتیک را نباید بدون تشخیص پزشک مصرف کرد. طبق گزارش های پزشکی، آنتی بیوتیک برای آنفلوآنزا فایده ندارد و فقط خطر مقاومت میکروبی و عوارض گوارشی را بالا می برد. داروهای گیاهی هم همیشه بی خطر نیستند. بعضی دمنوش ها برای افراد با بیماری قلبی، فشار خون، یا بیماری کبدی می توانند مشکل ساز شوند.
چه علائمی خطرناک است؟
چه زمانی باید سریع به پزشک مراجعه کرد؟
اگر سرفه های خشک با یکی از این علائم همراه شد، بررسی فوری لازم است:
- تنگی نفس
- درد قفسه سینه
- تب بیش از ۳ روز
- بی حالی شدید
- کاهش ادرار
- استفراغ مداوم
- خلط چرکی یا خونی
در کودکان خردسال، سالمندان بالای ۶۵ سال، زنان باردار، بیماران قلبی و ریوی، دیابتی ها و افراد با ضعف ایمنی، سرفه های خشک باید جدی تر بررسی شود.
پیشگیری از سرایت چگونه انجام می شود؟
کارهای ساده اما موثر
- در خانه بمانید تا علائم بهتر شود و حداقل ۲۴ ساعت بدون داروی تب بُر تب نداشته باشید.
- هنگام سرفه و عطسه، دهان و بینی را بپوشانید.
- دست ها را مرتب بشویید.
- از تماس نزدیک با افراد آسیب پذیر پرهیز کنید.
- اگر بیماری واگیر مطرح است، ماسک در محیط های شلوغ می تواند کمک کند.
CDC تأکید می کند که فاصله گرفتن از جمع و رعایت بهداشت تنفسی، انتقال بیماری های تنفسی را کم می کند.
یک نقل قول علمی
به نقل از گزارش CDC درباره عفونت های مایکوپلاسما، این بیماری می تواند از طریق سرفه و عطسه منتقل شود و علائم آن ممکن است چند هفته ادامه پیدا کند. همین نکته نشان می دهد که سرفه خشکِ طول کشیده را نباید ساده گرفت و باید علت آن بررسی شود.
چند عدد مهم که باید به خاطر بسپارید
- دوره کمون مایکوپلاسما: ۱ تا ۴ هفته
- زمان طلایی اثر اوسلتامیویر: ۴۸ ساعت اول
- تب طول کشیده نگران کننده: بیش از ۳ روز
- افزایش بستری آنفلوآنزا در گزارش اخیر: از ۲۱ به ۸۹ نفر
- درصد بالای واگیری در بیماری های تنفسی: در بعضی عفونت ها، انتقال در تماس نزدیک بسیار سریع رخ می دهد و همین باعث شیوع خانوادگی و مدرسه ای می شود
سرفه خشک جدید را چگونه دقیق تر بفهمیم؟
اگر این نشانه ها را دارید
- تب و بدن درد: بیشتر به عفونت ویروسی فکر کنید.
- خس خس و سابقه آلرژی: آسم یا آلرژی مطرح است.
- سوزش سر دل و بدتر شدن شبانه: رفلاکس ممکن است علت باشد.
- تماس با فرد بیمار: احتمال واگیر بالا می رود.
- سرفه بیش از ۳ هفته: بررسی پزشکی لازم است.
اگر بخواهیم خیلی ساده بگوییم
سرفه خشک فقط یک علامت است. بعضی وقت ها از یک ویروس واگیر می آید، بعضی وقت ها از آلرژی یا رفلاکس. پس درمان درست، از تشخیص درست شروع می شود. پزشک با توجه به تب، تنگی نفس، سن بیمار، سابقه بیماری و نوع سرفه تصمیم می گیرد.
از کجا بفهمیم درمان درست انتخاب شده است؟
اگر علت عفونی باشد، سرفه باید طی چند روز تا چند هفته رو به کاهش برود. اگر علت آلرژی یا آسم باشد، با دوری از محرک ها و درمان مناسب بهتر می شود. اگر علت رفلاکس باشد، با تنظیم غذا و زمان خواب کاهش پیدا می کند. اما اگر سرفه شدیدتر شد، تنگی نفس اضافه شد، یا تب ادامه داشت، نیاز به بررسی دوباره وجود دارد.
سؤال و جواب
آیا هر سرفه خشکی واگیردار است؟
خیر. فقط وقتی علت آن عفونت باشد، واگیردار می شود.
آیا آنتی بیوتیک برای سرفه های خشک خوب است؟
نه همیشه. آنتی بیوتیک فقط وقتی مفید است که پزشک تشخیص عفونت باکتریایی بدهد.
آیا سرفه های خشک جدید می تواند از آنفلوآنزا باشد؟
بله. آنفلوآنزا یکی از علت های مهم و واگیر سرفه های خشک در موج های اخیر بوده است.
آیا مایکوپلاسما خطرناک است؟
در بیشتر افراد خفیف است، اما می تواند ذات الریه و علائم طولانی ایجاد کند و باید جدی گرفته شود.
برای خرید سریعتر و راحتتر، میتوانید داروخانه آنلاین در بجنورد و سایت دارو مشهد را در نظر بگیرید.
ارسال دیدگاه
هیچ دیدگاهی برای این مطلب ثبت نشده است.